Sąd Rejonowy w Tarnowie uchylił obowiązek zwrotu zasiłków i odsetek w łącznej kwocie ponad 77 000 zł, nałożony przez ZUS na przedsiębiorczynię. W postępowaniu uczestniczył Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców. Wyrok zapadł 8 września 2026 r. przed Sądem Rejonowym w Tarnowie. Sąd uwzględnił w całości odwołanie dotyczące obowiązku zwrotu zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego. Sporna kwota obejmowała ponad 45 000 zł należności głównej oraz 32 000 zł odsetek.
Spór dotyczył świadczeń wypłacanych za poszczególne okresy w latach 2017-2019. Wcześniej, wyrokiem z 5 listopada 2025 r., Sąd Apelacyjny w Krakowie potwierdził podleganie przedsiębiorczyni ubezpieczeniom społecznym, jednocześnie obniżając podstawę wymiaru składek za marzec 2017 r. W następstwie tego rozstrzygnięcia ZUS ponownie obliczył zasiłki i decyzją z 26 lutego 2026 r. zażądał zwrotu różnicy wraz z odsetkami.
Sąd Rejonowy rozpoznawał obowiązek zwrotu, a nie ponownie wysokość podstawy wymiaru składek. Wyjaśnił, że świadczenie wypłacone w zawyżonej wysokości nie staje się z tego powodu automatycznie świadczeniem „nienależnie pobranym” w rozumieniu art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Żądanie zwrotu wymaga wykazania ustawowych przesłanek. Zdaniem Sądu, w tej sprawie ZUS nie wykazał, aby przedsiębiorczyni została pouczona o braku prawa do pobierania świadczeń w wysokości wynikającej z zadeklarowanej podstawy wymiaru składek. Sąd nie stwierdził też świadomego wprowadzenia organu w błąd. Uznał zatem, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 84 ust. 2 pkt 1 ani pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Dla prawidłowej oceny sprawy i wydania orzeczenia znaczenie miały wcześniejsze działania ZUS. Kontrola prowadzenia działalności w 2017 r. oraz kontrole wykorzystania zwolnień lekarskich nie wykazały nieprawidłowości. Organ nadal wypłacał świadczenia. Sąd uznał, że przedsiębiorczyni miała uzasadnione podstawy sądzić, iż otrzymuje je prawidłowo. Uwzględnił również, że przed zadeklarowaniem podstawy składek uzyskała w ZUS informację o dopuszczalnych granicach jej wysokości.
Dla praktyki istotne jest rozróżnienie między ponownym obliczeniem świadczeń a prawem do żądania ich zwrotu. Według sądu samo obniżenie podstawy po latach nie dowodzi winy ubezpieczonej. Przedsiębiorcy w podobnych sporach powinni więc zwrócić uwagę także na treść otrzymanych pouczeń, wcześniejsze kontrole i informacje przekazywane przez ZUS. Każda sprawa wymaga oceny własnych okoliczności.
„Ten wyrok pokazuje, że przeliczenie zasiłku po latach nie wystarcza do obciążenia przedsiębiorcy obowiązkiem zwrotu. Konieczne jest zbadanie ustawowych przesłanek, z uwzględnieniem tego, jaką wiedzą dysponował ubezpieczony w chwili otrzymywania świadczeń” – komentuje Agnieszka Majewska, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców.