Przy wsparciu Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców przedsiębiorca odniósł ważny sukces przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wyrokiem z 12 czerwca 2026 r. NSA uchylił w całości niekorzystny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oraz decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu dotyczącą rozliczenia VAT za poszczególne okresy 2018 r.
Spór dotyczył faktur dokumentujących zakup artykułów spożywczych. Organy skarbowe nie kwestionowały, że towary rzeczywiście zostały dostarczone przedsiębiorcy. Uznały jednak, że podmioty wskazane na fakturach nie były ich rzeczywistymi dostawcami, a przedsiębiorca wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcje są związane z oszustwem podatkowym. W konsekwencji odmówiono mu prawa do odliczenia VAT i ustalono dodatkowe zobowiązanie podatkowe.
Przedsiębiorca nie zgodził się z taką oceną. Wspierany przez Rzecznika MŚP konsekwentnie wskazywał, że organy oceniły dowody jednostronnie i postawiły firmie wymagania, których zwykły uczestnik obrotu gospodarczego nie był w stanie spełnić.
NSA podzielił te zarzuty. Sąd podkreślił, że nawet ostrożny i rzetelny przedsiębiorca może nie wykryć dobrze ukrytego oszustwa. Firma nie dysponuje bowiem narzędziami śledczymi ani możliwościami kontrolnymi, które posiadają organy państwa. Nie można więc oceniać jej zachowania z perspektywy informacji zdobytych dopiero wiele miesięcy lub lat po przeprowadzeniu transakcji.
W tej sprawie transakcje przebiegały w sposób typowy dla rynku. Ceny nie odbiegały istotnie od cen oferowanych przez oficjalnego dystrybutora, a płatności następowały przelewami na rachunki kontrahentów po dostawie towarów. Dalsza sprzedaż produktów nie została zakwestionowana, natomiast przedstawiciel przedsiębiorcy nadzorował ich rozładunek i załadunek.
NSA zwrócił również uwagę, że podobne transakcje z tymi samymi kontrahentami za 2017 r. zostały wcześniej dokładnie sprawdzone i nie wzbudziły zastrzeżeń organu podatkowego. Organ nie mógł zatem bez przekonującego wyjaśnienia uznać takich samych okoliczności za dowód braku staranności przedsiębiorcy w kolejnym roku.
Zdaniem NSA w czasie zawierania spornych transakcji nie występowały obiektywne nieprawidłowości, które powinny skłonić przedsiębiorcę do rezygnacji ze współpracy. Ocena należytej staranności musi być indywidualna, proporcjonalna i oparta na wszystkich dowodach – także tych korzystnych dla firmy.
Prawomocny wyrok jest ważnym sukcesem przedsiębiorcy oraz Rzecznika MŚP. Potwierdza, że organ podatkowy nie może odmówić prawa do odliczenia VAT tylko dlatego, że po pewnym czasie wykrył nieprawidłowości po stronie kontrahentów. Musi jeszcze rzetelnie wykazać, że przedsiębiorca wiedział lub rzeczywiście powinien był wiedzieć o oszustwie.
Wyrok NSA z 12 czerwca 2026 r., sygn. akt I FSK 2149/23. Orzeczenie jest prawomocne i nie podlega zaskarżeniu.